Μια ιστορική ανακάλυψη στον τομέα της αστροφυσικής φαίνεται πως πέτυχαν οι επιστήμονες, καταγράφοντας για πρώτη φορά το φαινόμενο της «βρώμικης πύρινης σφαίρας» (dirty fireball). Πρόκειται για μια κοσμική έκρηξη που μέχρι πρόσφατα υπήρχε μόνο σε θεωρητικά μοντέλα και έρχεται να αλλάξει τα δεδομένα για τον θάνατο των μεγάλων άστρων.
Συνήθως, όταν ένα τεράστιο άστρο καταρρέει για να σχηματίσει μια μαύρη τρύπα, εκτοξεύει πανίσχυρους πίδακες ενέργειας που εκδηλώνονται ως εκρήξεις ακτίνων γάμμα (GRBs). Ωστόσο, στην περίπτωση του σήματος EP241113a, το οποίο εντοπίστηκε από το νέο διαστημικό τηλεσκόπιο Einstein Probe, οι ερευνητές παρατήρησαν κάτι διαφορετικό: μια έντονη έκλαμψη ακτίνων Χ με ενέργεια ανάλογη των παραδοσιακών εκρήξεων, αλλά με σαφώς πιο «ήπια» χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με την ομάδα του Xiang-Yu Wang, η «βρώμικη» φύση της έκρηξης οφείλεται στην παρουσία βαρύτερων σωματιδίων, όπως πρωτόνια και νετρόνια, στον πίδακα ενέργειας. Η προσθήκη αυτής της ύλης επιβράδυνε την έκρηξη, με αποτέλεσμα η ακτινοβολία να μετατοπιστεί από το φάσμα των ακτίνων γάμμα σε αυτό των ακτίνων Χ. Το φαινόμενο προήλθε από έναν γαλαξία σε απόσταση 9 δισεκατομμυρίων ετών φωτός, προσφέροντας μια σπάνια ματιά στις πιο βίαιες διαδικασίες του σύμπαντος.
Αν και η επιστημονική κοινότητα αναμένει περαιτέρω επιβεβαιώσεις για την ακριβή απόσταση και τη φύση του φαινομένου, η ανακάλυψη θεωρείται ορόσημο. Εφόσον οριστικοποιηθεί, θα προσφέρει πολύτιμες απαντήσεις για τη γέννηση των μαύρων τρυπών και την εξέλιξη των ενεργειακών πιδάκων, ανατρέποντας ενδεχομένως την καθιερωμένη εικόνα μας για την κοσμική εξέλιξη.
Πηγή: https://www.politis.com.cy/politis-news/epistimi-kai-technologia/997037/ekriksi-apo-ta-vathi-toy-sympantos-den-moiazei-me-kamia-alli-ti-inai-i-dirty-fireball
